Spring naar content

BuurtBLIK: ouderen als stadsreporters

‘Ik zat in een doosje en wist niet hoe ik eruit moest komen’

Ouderen gaan met camera en microfoon op onderzoek uit naar activiteiten in de buurt. Dat is het concept van BuurtBLIK, een initiatief van Mirna Ligthart en Marieke Boon. Deelnemers zijn als heuze stadsreporters de vertellers van de verhalen uit de stad en helpen zo andere ouderen aan activiteiten die bij hen passen. Mirna: ‘Deelnemers vinden het fijn om weer van betekenis te kunnen zijn’. 

BuurtBLIK is een filmproject voor en door 65-plussers. Ze maken reportages over allerlei plekken in de buurt waar ouderen samen komen. Ze laten zien wat voor soort activiteiten er zijn, waar je die kan vinden, hoe het er aan toe gaat en wat voor soort mensen er komen. ‘Het is informatief, en tegelijkertijd gaan de makers ook het gesprek aan over wat het van je vraagt om dat te doen’, vertelt Mirna.

Verhalen met een doel

Met BuurtBLIK willen Mirna en Marieke ouderen uitdagen nieuwe dingen te proberen. Dat houdt je jong, geloven ze. Door op pad te gaan en verhalen op te halen verbinden ouderen zich op een nieuwe manier met hun buurt. ‘Voor ouderen is het heel belangrijk om weer die verbinding aan te gaan. Wat we oefenen in het maken van filmpjes zijn ook een soort van vaardigheden om ergens op af te stappen, om assertief te zijn, om jouw vragen te stellen en jouw nieuwsgierigheid te volgen’.

‘Film is een heel goed middel om mensen in contact te brengen. En het resultaat kun je op allerlei manieren inzetten en delen. Als we die filmpjes hebben, hoe zorgen we dan dat zoveel mogelijk mensen ze zien? Wat kunnen we daar, samen met deelnemers, in betekenen? Daar word ik heel blij van, om op zo’n manier met elkaar het gesprek te kunnen voeren en ideeën te bedenken.’

De filmpjes worden gedeeld door lokale zorg- en welzijnspartners en door media- en culturele partners. Die dienen als inspiratiebron om concrete plekken en mensen in de buurt op te zoeken, maar dragen ook bij aan een nieuw beeld van ouderen.

‘Het is eeuwig zonde als we hun verhalen niet meer horen en hun betrokkenheid niet meer hebben’

Op uitnodiging

Ouderen worden op uitnodiging van Marieke of Mirna gevraagd deel te nemen aan het project. Dat helpt om bepaalde drempels over te gaan. ‘Als je weinig contacten hebt, wordt de stap om activiteiten te gaan ondernemen steeds moeilijker te zetten. Als je naar een club wil gaan voor de eerste keer, dan is er niemand die zegt dat je moet. Het is heel makkelijk om dan te denken ah ja, eigenlijk voel ik me niet zo goed, ik heb al iets anders, ik ga wel volgende week.’

Die persoonlijke uitnodiging helpt ouderen om die drempel te nemen. ‘We hebben jou nodig om mee te denken. Die vraag betekent heel veel voor deelnemers. Ze vertellen ons: ‘ik doe er weer toe’. Dat is wat wij opzoeken op een positieve manier. Niet vanuit een ‘dat is heel goed voor u’, maar vanuit onze behoefte om hun verhaal te horen, dat zij mee blijven doen. Het is eeuwig zonde als we hun verhalen niet meer horen en hun betrokkenheid niet meer hebben’

Van betekenis zijn

Het project zorgt ervoor dat ouderen weer betekenis ervaren. ‘Ik zie, zeker bij ouderen, dat het verlangen naar het hebben van betekenis zo groot is. Dat is ook logisch: normaal heb je je werk, je kinderen, je partner, waarvoor je betekenis hebt. Werk en kinderen thuis, dat is er bij de meeste mensen boven de 65 niet meer. En, dat komen wij veel tegen in onze projecten, mensen raken echt onthand op moment dat hun partner wegvalt. En het maakt niet uit of je dan 65 bent of 85’.

Tijdens het filmen ontstaan nieuwe ontmoetingen en vriendschappen en veel deelnemers vinden dankzij BuurtBLIK hun weg naar activiteiten of vrijwilligerswerk. ‘Tijdens het project heb je een bepaalde rol. Je bent interviewer, cameraman of vrouw, dus dan mag je dat doen. Maar daardoor, en dat is wat we veel horen, zien mensen ineens ‘oh, dat kan ik dus. Ik kan maar ik mág het ook doen.’ Dat maakt dat ze nu wel die stap zetten naar vrijwilligerswerk waarvan ze allang denken ‘oh, dat lijkt me best wel leuk’ en dat ze wel gaan vragen ‘ hebben jullie nog mensen nodig’? Dus dat ze dat ook gaan durven.’

‘Over activiteiten voor ouderen is vaak beeldvorming’, vertelt Mirna uit ervaring. ‘Bij ouderen is er vaak angst dat ze ergens niet welkom zijn. Mensen denken dan: “het is niet voor mij”, “het is al een groep” of “er is vast geen plek voor me”. De gesprekken die deelnemers met andere ouderen hebben kunnen dus ook daarover gaan: hoe wordt je ontvangen en hoe gaat het als je nieuw bent in een groep? Maar ook: heb je zelf ook die drempel ervaren? Als ouderen zien en horen dat leeftijdsgenoten dezelfde drempels ervaren, kan dat heel erg helpen. Ze zien dat het veel oplevert’

‘Dankzij BuurtBLIK ben ik met allerlei andere activiteiten bezig gegaan en heb ik zelf ook, in mijn uppie, dingen opgezocht’

Appie

Ook oud-deelnemer Appie (66) heeft haar weg gevonden naar activiteiten die bij haar passen. Appie ging vroeg met pensioen om mantelzorger te worden voor haar moeder en broer, maar die hadden haar uiteindelijk niet meer nodig. ‘Toen is dat weggevallen en toen zat ik in een heel groot gat, eigenlijk. Ik zat in een doosje, en ik wist niet hoe ik eruit moest komen. Toen kwam Mirna naast me wonen. Die vroeg aan mij: goh, vind je het leuk om mee te doen aan BuurtBLIK? Toen Mirna het verder uitlegde dacht ik ja, dat vind ik heel leuk, ook al heb ik dat natuurlijk nog nooit gedaan. Toen ben ik heel langzaam uit dat doosje gekropen, omdat ik allerlei dingen ging zien. Ik heb allemaal dingen geleerd over wat er allemaal te doen was in de stad.’

Appie: ‘Ik had het geluk dat ik Mirna als buurvrouw kreeg, maar ik denk dat het moeilijk is voor anderen mensen die dat niet hebben om eruit te komen. Die mensen blijven zitten en die doen niks meer. Dankzij BuurtBLIK ben ik met allerlei andere activiteiten bezig gegaan en heb ik zelf ook, in mijn uppie, dingen opgezocht. Ik heb vrijwilligerswerk opgezocht, wat voor mezelf belangrijk is. En een vriendenkring opgebouwd.’

Appie’s tip? ‘Sta er bij stil om ook iets voor jezelf te doen. Als je werkt of mantelzorger bent dan denk je ‘ja, dat komt wel’, maar dat is dus niet zo. Je zult het zelf moeten opzoeken.’

Leven lang leven

BuurtBLIK is slechts één van de projecten, gericht op ouderen, die Mirna en Marieke doen. Mirna: ‘Het is steeds breder wat we doen. Het is een soort andere benadering van maatschappelijke uitdagingen en zorgvragen, waar we een andere blik op hebben en beweging in brengen door onze projecten.’

Mirna en Marieke werken momenteel aan een handboek en training om de methodiek ook aan anderen over te brengen. En met hun initiatief zijn ze één van de deelnemers aan het pioniersprogramma Leven Lang Leven. In dat programma staan innovatieve ideeën en nieuwe toekomstscenario’s voor als we oud zijn en zorg nodig hebben centraal.

Hoe wil jij ouder worden? Welke nieuwe dingen zou jij nog willen leren?  Praat je daar wel eens met anderen over? En welke drempels ervaar jij dan?

Bloemendaal aan Zee, 7 september 2020. Vrijwilliger van Studio Beeldrijk interviewt een deelnemer van Juttersstroom / Juttersgeluk, een initiatief voor mensen met een haperend brein, van Zorgbalans. foto: Charlotte Bogaert, ©2020

extra info

Meer weten over BuurtBLIK?
www.buurtblikhaarlem.nl
www.buurtblikpurmerend.nl

… of Stadsreporters?
www.stadsreporters.nl

 

Meer weten over Leven Lang Leven?
www.langleven.nu